ހުކުރު ހުތުބާގައި ކަށްވަޅުގެ ނާމާންކަމާއި ގިޔާމަތް ދުވަހުގެ ބިރުވެރިކަން!

ދުނިޔޭގައި ނުބައި އަމަލުކޮށްފައިވާ މީހުންނާ ކަށްވަޅުން ބައްދަލުކުރާނީ ދުނިޔޭގައި ހުރިއިރު އޭނާ ކޮށްފައިވާ ނުބައި އަމަލުތައް ކަމަށާއި ގިޔާމަތްވުމާ ހަމައަށް އެ މީހަކު އޮންނަން ޖެހޭނީ އެ ބިރުވެރިކަމާއި ނާމާންކަމުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

“ގިޔާމަތްދުވަހާ މެދު ޣާފިލުނުވާށެވެ” މި މައުޟޫއަށް މިއަދު ދިން ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، ލައުނަތް ލެއްވިގެންވާ ޝައިތާނާ ވަނީ އޭނާގެ ދަންތުރައިގައި އިންސާނުން ޖައްސައި، ދުންޔަވީ ލައްޒަތާއި ޝަހުވަތުގެ އަޅުވެތިކަމުގެ ކަސްތަޅުން ކަސްތަޅު އަޅުވާފައި ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް ޝައިތާނާގެ މި ދަންތުރައިން އަޅުތަކުންނަށް ސަލާމަތްވެވެން އޮތް ހަމައެކަނި މަގަކީ، ޝައިތާނީ ވަސްވާސްތަކުން ކިލަނބުވެފައިވާ ހިތްތައް އީމާންކަމުގެ ނޫރުން އަލިކުރުމުންނާއި ފަނާވެދަނިވި ދުނިޔޭގެ މި ކުރު ދަތުރުގެ މަގްސަދާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނައި، މި ދަތުރު ނިންމާލަންޖެހޭ މަންޒިލް ކަމުގައިވާ އާހިރަތުގެ މަތީން ތާއަބަދު ހަނދުމަކުރުމުގައި ސާބިތުވެ ތިބުމުން ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، އިންސާނާ މަރުވެ، ކަށްވަޅަށް ދިއުމާ ހަމައިން ގިޔާމަތުގެ މަރުހަލާ ފެށުނީ ކަމަށާއި ކަށްވަޅު ވެގެންދާނީ އާހިރަތުގެ މަންޒިލްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ މަންޒިލް ކަމަށެވެ. އަދި އެ މަންޒިލަށް އިންސާނާ ދާން ޖެހެނީ އެތަނުގައި އެކަނިވެރިކަން ފިލުވައިދޭނެ އެއްވެސް މީހަކާ ނުލާއި ކަމަކާއި އެކަނިވެރިކަން ފިލުވައިދޭނެހައި ވެސް އެއްޗަކީ ދުނިޔޭގައި ހުރިއިރު އޭނާ ކޮށްފައިވާ ހެޔޮ އަމަލުތައް ކަމަށެވެ.

“ނަމަވެސް ދުނިޔޭގައި ނުބައި އަމަލުކޮށްފައިވާ މީހުންނާ ކަށްވަޅުން ބައްދަލުކުރާނީ އެ ނުބައި އަމަލުތަކެވެ. އެ އަމަލުތައް، ކަށްވަޅުގައި ބައްދަލުކުރާނީ ބިރުވެރި ސިފައެއްގައެވެ. ގިޔާމަތްވުމާ ހަމައަށް އެ މީހަކު އޮންނަން ޖެހޭނީ އެ ބިރުވެރިކަމާއި ނާމާންކަމުގެ ތެރޭގައެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ނުބައި އަމަލު ކުޅަ މީހުންނަށް ކަށްވަޅު ވެގެންދާނީ ނަރަކައިގެ ވަޅުގަނޑަކަށެވެ. އެއާ ހިލާފަށް ހެޔޮ އަމަލު ކުޅަ މީހުންނަށް ކަށްވަޅު ވެގެންދާނީ ސުވަރުގޭގެ ބަގީޗާއަކަށެވެ،” ހުތުބާގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

އަދި ޤިޔާމަތް ދުވަހަކީ ބިރުވެރިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ދުވަހެއްކަން ފާހަގަކުރައްވާ ހުތުބާގައި ވަނީ އެދުވަހުގެ ނާމާންކަމުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވާ މާތް ﷲ ވަހީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅޭއް ވިދާޅުވެފައެވެ.

“އޭ މީސްތަކުންނެވޭ! ތިޔަބައިމީްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ތިޔަބައިމީހުން ތަގުވާވެރިވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ގިޔާމަތްވުމުގެ ޒަލްޒަލާ އަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެ ޒަލްޒަލާ ފެންނަ ދުވަހު، ކިރުމައިން އެއުރެން ކިރުދޭ ދަރިންގެ މަތިން ހަނދާންނެތި، އަދި މާބަނޑު އަންހެނުން އެއުރެންގެ ބަނޑުގައި އޮތް ދަރި ވިހައި، އަދި މީސްތަކުން މަސްތުވެފައިވާ ފަދައިން ތިބާ ދެކޭނޫއެވެ. ނަމަވެސް އެއުރެން ވަނީ، މަސްތުވެފައެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ﷲގެ އަޒާބު ގަދަފަދައީއެވެ.”

އަދިވެސް އެދުވަހުގެ ހާލަތު ތަސައްވަރު ކުރުމަށްޓަކައި ﷲ ވަހީބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ.

“ފަހެ، ގަދަފަދަ އަޑު އަތުވެއްޖެ ހިނދެވެ! އެއީ، މީހާ އޭނާގެ އަހާގެ ކިބައިންނާއި، އޭނާގެ މަންމަ އާއި، ބައްޕަގެ ކިބައިންނާއި، އޭނާގެ އަނބިމީހާ އާއި، ދަރިންގެ ކިބައިން ފިލަންދާ ދުވަހެވެ. އެއުރެން ކުރެ ކޮންމެ މީހަކަށް، އެ މީހަކު އަވަދިނެތި ކުރާނެ ކަމެއް އެ ދުވަހުން ވެއެވެ.”

ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، ގިޔާމަތްދުވަހު، ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ﷲގެ ދަރުބާރަށް ހާޒިރުވާނީ އެ މީހަކު މި ބިންމަތީގައި އުޅުނުއިރު ކުޅަ އަމަލަކާއިގެން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް މިދުނިޔޭގެ ދަންފަޅި ހަމަކޮށް ﷲގެ ހަޒްރަތަށް ދަތުރުކުރަންޖެހޭނެ މީހަކަށްވާއިރު ގިޔާމަތް ދުވަހު ﷲ ގެ ދަރުބާރުގައި ޖަވާބުދާރީ ވާންޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

އަދި ވިދާޅުވީ، ދުނިޔޭގެ ހަޔާތުގައި އިންސާނާއަށް ﷲ ދެއްވި އިލްމުގެ މަދު މިންވަރުން މިއަދު އޭނާ ތަރައްގީ އާއި ތަހުޒީުގެ މަގުގައި މީގެ ކުރިން އެއްވެސް ޒަމާނެއްގައި ހޯދިފައިނުވާ ފަދަ މާއްދީ ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތައް ހޯދާފައިވާ ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް އެ މާއްދީ ކުރިއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ރޫހާނިއްޔަތު ފުނޑުފުނޑުވެގެން ގޮސްފައިވާއިރު، އެކަމުގެ އިހްސާސް ވެސް އޭނާގެ ކިބައިގައި ނެތުމަކީ ހިތާމަހުރި ކަމެއް ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

“އެހެންކަމުން، އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަނީ، އޭނާގެ ސުވަރުގެ ދުނިޔެމަތީގައި ބިނާކުރެވޭތޯއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ މި ހުރިހާ ކަމެއް މޮޅަށް ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާ އިލާހުގެ އަމުރުފުޅު އައުމުން، ގަދަފަދަ އަޑަކާއެކު އޭނާ އާއި އޭނާ ހޯދި ތަރައްގީ ފުނޑުފުނޑުވެ ވެއްޔަށް ވެގެން ހިނގައިދާހުއްޓެވެ. އޭނާ އާއި އޭނާގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ފަޅި ސިކުންތެއްގެ ތެރޭގައި ފަނާވެ ނެތިގެން ހިނގައިދާހުއްޓެވެ.،” ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

މި ވަގުތުތަކުގައި ދުއާކުރުން މޮޅު އިތުރުވެގެންވެއެވެ

ދުޢާ އިޖާބަކުރެވޭ ވަގުތުތައް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ އުއްމަތަށް ބަޔާން ކޮށްދެއްވާފައެވެ. މިވަގުތު ތަކުގައި ކުރާ ދުޢާ އެހެން ވަގުތުތަކަށްވުރެ އިޖާބަވުން ކައިރިވެގެންވެއެވެ. އަދި މިވަގުތުތަކުގައި ދުޢާކުރުން މޮޅު އިތުރުވެގެންވެއެވެ. އަދި އެ ވަގުތުތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފުން މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސަޖިދައިގައި ވާ ވަގުތު ހިމެނެއެވެ.

އެއީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއާ އަޅާއަށް އެންމެ ކުއްތަންވެވޭ ވަގުތެވެ. އަދި ބަންގި އާއި ޤަމަތާއި ދެމެދު ވެސް އެ ވަގުތު ތަކުގައި ހިމެނެއެވެ. އަދި ހަނގުރާމައިގައި އަދުއްވުންނާއި ބައްދަލުވާ ހިނދާއި އަދި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ޖައްލަ ޢުލާ ދުނިޔޭގެ އުޑަށް ނުޒޫލުވެ ވޮޑިގަންނަވާ ވަގުތު ކަމުގައިވާ ރޭގަނޑުގެ ފަހު ވަގުތު ހިމެނެއެވެ.

ތިރީގައި މިވަނީ ދުޢާ އިޖާބަ ކުރެއްވޭ ބައެއް ވަގުތުތަކާއި އަދި އެކަމުގެ މައްޗަށް ވާ ދަލީލެވެ.

ހ. އަޅާ ސަޖިދާގައި ވާ ވަގުތު.

ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ.

أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ

މާނައީ: ”އަޅާ އޭނާގެ ރައްބާއި އެންމެ ކައިރިވެގެންވާ ވަގުތަކީ އޭނާ ސަޖިދަގައިވާ ވަގުތެވެ. ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން އެވަގުތުގައި ދުޢާކުރުން ގިނަކުރާށެވެ.“

ށ. ބަންގި އާއި ޤަމަތާ ދެމެދު.

ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

الدُّعَاءُ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ

މާނައީ: ”ބަންގިއާއި ޤަމަތާއި ދެމެދު ކުރެވޭ ދުޢާ އިޖާބަނުކުރެއްވި ނުދެއެވެ.“

ނ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ދުނިޔޭގެ އުޑަށް ނުޒޫލުވެވޮޑިގަންނަވާ ވަގުތު ނުވަތަ ހާރުދަން ވަގުތު.

ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ.

يَنْزِلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ فَيَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ وَمَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ وَمَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ

މާނައީ: ”އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްބު ތަބާރަކަ ވަތަޢާލާ ރޭގަނޑުގެ ފަހުބައިކަމަށްވާ ތިންބައިކޮށްފައި އެއްބަޔަށްވުމުން( ތިންބައިކޮށްފައި ދެބައިނިމުމުން) ދުނިޔޭގެ އުޑަށް ނުޒޫލުވެ ވޮޑިގަންނަވައެވެ. އަދި ވަޙީކުރައްވައެވެ. ތިމަންއިލާހަށް ދުޢާކުރާނީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ އެމީހަކަށް އިޖާބަކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ. ތިމަންއިލާހުގެ ކިބައިން ކަމަކަށް އެދޭނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެމީހަކަށް ދެއްވާހުށީމެވެ. ތިމަންއިލާހުގެ ކިބައިން ފާފަފުއްސެވުން އެދޭނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެމީހަކަށް ފާފަ ފުއްސަވައި ދެއްވާހުށީމެވެ.“

އަދިވެސް އިތުރު ވަގުތުތައް ޙަދީޘް ބަސްފުޅުތަކުގައި ބަޔާންވެފައިވެއެވެ. އެހެން ލިޔުމެއްގައި އިތުރު ވަގުތުތަކަށް އަލިއަޅުވާލާނަމެވެ. ދުޢާއަކީ ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރާ ބައެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ލައްވައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުޢާ އިޖާބަ ކުރެއްވުމެވެ.

| މަސްދަރު : ނިދާއު ޑޮޓް ކޮމް – އައްޝައިޚް ޢަބްދުއްރަހީމް ބިން މުޙައްމަދު

ފާފަތަކާމެދު މާޔޫސް ނުވެ ތައުބާވޭ، ﷲ އެންމަހައި ފާފަތައް ފުއްސަވައި ދެއްވާނެ: ހުތުބާ

ކިތަންމެ ގިނަ ފާފަތަކެއް ކުރެވިފައި ވީނަމަވެސް އިހްލާސްތެރިކަމާއެކު ތައުބާވެ، ހެޔޮއަމަލުތައް ކުރުމުން ﷲ އެންމެހައި ފާފަތަކެއް ފުއްސަވައި ދެއްވާނެކަން އަންގަވާފައިވާ ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

“ﷲގެ ތަނަވަސް ރަހުމަތްފުޅު” މި މައުޟޫއަށް މިއަދު ދެއްވި ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، މާތް ﷲ އީ ރަހުމާނުވަންތަ ރަހީމުވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކަމަށާއި އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް އެތައް ގޮތަކަށް ރަހުމަތް ލައްވާ ކަމަށެވެ.

އަދި އިންސާނުން އުފެއްދެވުމުގައި ލައްވާފައިވާ ރަހުމަތްފުޅަށް ބެލިނަމަ ވެސް އަދި އޭގެ ފަހުން އޭނާއަށް ދެއްވާފައިވާ ގިނަގުނަ ނިއުމަތްތަކާއި އޭނާގެ ވަށައިގެންވާ މާހައުލުން ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާފައިވާ ނިއުމަތްތަކާއި ސިއްރާއި ފާޅުގައި އޭނާއަށް ލައްވާފައިވާ ރަހުމަތްފުޅުގެ ގިނަކަމުން އެކަން ބަލައި ހިސާބު ކުރުމަކީ އިންސާނުންނަށް ކުޅަދާނެވެގެންވާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.

އެގޮތުން ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، ކުރެވިފައިވާ ފާފަތަކުގެ ގިނަކަމުގެ ސަބަބުން އެއްގޮތަކަށް ވެސް މާޔޫސްވާކަށް ނުޖެހޭ ކަމަށާއި ﷲގެ ރަހުމަތްފުޅާ މެދު އުންމީދު ކަނޑާލައި ހެޔޮ އަމަލުތަކާ ދުރަށްދާކަށް ވެސް ނުޖެހޭ ކަމަށެވެ.

އެހެނީ ކިތަންމެ ގިނަ ފާފަތަކެއް ކުރެވިފައި ވީނަމަވެސް އިހްލާސްތެރިކަމާއެކު ތައުބާވެ، ހެޔޮއަމަލުތައް ކުރުމުން ﷲ އެންމެހައި ފާފަތަކެއް ފުއްސަވައި ދެއްވާނެކަން އަންގަވާފައިވާ ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ، ހެޔޮ އަމަލުތައް ގިނަކުރުމަކީ ނުބައި އަމަލުތައް ފުހެވިގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ﷲ ވަހީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅޭއްގެ މާނަގައިވެއެވެ.

“ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އެއުރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކުގެ މައްޗަށް ފާފައިން އިސްރާފުކޮށްފައިވާ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ﷲގެ ރަހްމަތުން އުއްމީދު ކަނޑައިލުލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ﷲއީ، އެންމެހައި ފާފަތައް ފުއްސަވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެއީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، ރަހީމުވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.”

އަދިވެސް ﷲ ވަހީ ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނަގައިވެއެވެ.

“ހަމަކަށަވަރުން، ހެޔޮކަންތައް، ނުބައިކަންތައް ނެތިކޮށްލައެވެ.”

ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، މި ދެއާޔަތުން ﷲ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަހުމް ކުރައްވާ ކަމާއި އޯގާތެރިވެ ވޮޑިގަންނަވާ ކަމާއި އަދި ކޮންމެ ފަދަ ބޮޑު ފާފައެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކަށް ވެސް ތައުބާވެ، ހެޔޮ އަމަލުތައް ކޮށް ﷲގެ މަގަށް އެނބުރި ރުޖޫއަވުމުގެ ފުރުސަތު އެބަ އޮތްކަން އެނގޭ ކަމަށެވެ.

އަދި ނޭނގުމުގެ ސަބަބުން ފާފައަކަށް އަރައިގަނެވިއްޖެނަމަ ތައުބާވުމުން ﷲގެ ރަހުމަތްފުޅުން އޭނާގެ ތައުބާ ގަބޫލުކުރައްވައި، ފާފަ ފުއްސަވައި، އޭނާއަށް ރަހުމަތް ލައްވާނެކަން އަންގަވާފައިވާ ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

ހުތުބާގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، މީހަކު ނުބައި އަމަލެއް ކޮށްފިނަމަ އެމީހަކަށް ނުބައި ޖަޒާ ދެއްވަނީ އެމީހަކު އެކުރި އަމަލަކާ އެއްވަރަށް ކަމަށާއި އެއަށްވުރެ އިތުރަކަށް އަޒާބެއް ނުދެއްވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މީހަކު ހެޔޮއަމަލެއް ކޮށްފިނަމަ އެ އަމަލެއްގެ ހެޔޮޖަޒާ ދިހަގުނައިން ފެށިގެން ހަތްސަތޭކަ ގުނައިން އިތުރުކޮށްދެއްވާ ކަމީ ވެސް އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ﷲ ރަހުމަތްފުޅު ތަނަވަސް ވެގެންވާ މިންވަރު ފެނިގެންދާ ހެއްކެއް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ސިހުރު ހަދާފައި ހުރި ކަމަށް ބުނެ ފައިސާ ނަގާ މީހުން އެ ކަނީ އަނގުރު އަލިފާން!

ސިހުރު ހާހުރައިގެ ބިރުވެރި ބަލިމަޑު ކަމަކީ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމް ގައުމެކޭ ބުނާ މި ރާއްޖޭގައި ވެސް ފެތުރިފައިވާ ބިރުވެރިކަމެކެވެ. އެގޮތުން އިރުވަރުބެލުމާއި ފާލުބެލުމާއި ރަމަލު ޖެހުމާއި އަތްބެލުން ފަދަ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަކީ ވެސް ސިހުރު ހާހޫރަޔާ އެއްފަދަ ބޮޑެތި ފާފަތަކެވެ،

އެމީހުންގެ ބޭނުމަކީ މީސްތަކުން ގިލަންވެރި ކުރުވައި ގޯނާ ކުރުމެވެ. ހިތާމައަކީ އެއީ ހަރާމް އަދި ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއްކަން އެނގިހުރެ ނަމަވެސް އެފަދަ މީހުންގެ ބަސް ތެދުކުރާ ބަޔަކު އުޅޭ ކަމެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ހަދީޡް ކުރައްވާފައިވަނީ ސިހުރުވެރިޔާ އަކީ އިންސީންގެ ޝައިތާނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޝައިތާނެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ބަސް ތެދުކުރާ މީހުން ސުވަރުގެ ނުވަންނާނެ ކަމަށެވެ.

އަދި ސިހުރުވެރިންގެ ގާތަށް ގޮސް އެމީހުންގެ ބަސް ގަބޫލުކުރާ މީހުން އީމާންކަމުގެ ދާއިރާ އިން ބޭރުވާއިރު ސިހުރު އުނގެނުމާއި ސިހުރު ދަސްކުރުމަކީ ވެސް ހަރާމް ކަމެކެވެ. އެކަމުގައި ކުފްރުގެ ކަމެއް ހިމެނޭނަމަ އެއީ ކުފްރުގެ އަމަލެކެވެ. އަދި ކިއެއްތައެވެ. ތިބާއަށް މީހަކު ސިހުރު ހަދާފައި ހުރި ކަމަށް ބުނެ މީހުންގެ އަތުން ފައިސާ ނަގާ މީހުން އެ ކަނީ އަނގުރު އަލިފާނެވެ.

މި ނިބައު އަމަލު ފެތުރިގެން ދިޔައީ ކީއްވެތޯ މިއީ މިއަދު ކޮށްލަން ރަނގަޅު ސުވާލެކެވެ. އިސްލާމީ މުޖަތަމުތަކުގައި ސިހުރު ހާހޫރައިގެ ވަބާ ފުޅާ މިންވަރަކަށް ފެތުރިގެން ދިޔައީ މީސްތަކުންގެ ނަފްސުތަކުގެ މައްޗަށް މާއްދިއްޔަތު ވެރިވެ، ހިތްތައް ހަރުވެ، ހަސަދަވެރިކަމާއި ރުޅިވެރިކަން އިތުރުވެ އަގީދާ ބަލިކަށިވުންނެވެ.

މީސްތަކުން ވަހްމާއި ޝައްކުގެ ތެރެއަށް ގެނބި ނަފްސާނީ ބަލިތަކުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެގެންނެވެ. ގޭގައި ޤުރްއާން ކިޔެވުމާއި ޒިކުރު ކުރުން މަދުވެ، ޝައިތާނާގެ ކުޅިސަމާ ކުޅޭ ވެށްޓަކަށް ގެދޮރު ބަދަލުވުމުންނެވެ.

ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ ބައްޔެއް ނުވަތަ މުސީބާތެއް ޖެހުމުން މާތް ﷲގެ ވާގިފުޅަށް އެދުމުގެ ބަދަލުގައި ސިހުރުވެރިންގެ ގާތުން މަދަދާއި އެހީތެރިކަން ހޯދަންދާ ކަމެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން ސިހުރުވެރިންގެ ގާތަށް ދަނީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް، ހެޔޮ ނިއަތުގައި އިސްލާމްދީނުގައި ހަރާން ކުރައްވާފައިވާކަމެއް ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟

މަރުގެ ތުންފަތްމަތީ އޮތް މި އެކުވެރިޔާގެ އެންމެ ފަހު މެސެޖު

އެމެސެޖުގައި އޭނާ، ޑރ. ތައުފީޤް އަށް ސަލާމް އަދާކުރުމަށްފަހު ލިޔެފައިވަނީ:

”މިއީ ޑރ. ތައުފީޤް އަށް އަހަރެން ފޮނުވާ އެންމެ ފަހު މެސެޖު ކަމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަހަރެން މިއޮތީ، މިބިން މައްޗަށް އަހަރެން ދޫކޮށްލާނެ އެންމެ ފަހު ނޭވާގެ އިންތިޒާރުގައެވެ.

މިއީ އެއްވެސް މީހަކަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް އަހަންނަށް ލިޔެވޭނެ އެންމެ ފަހު ފަހަރު ކަމުގައި ވެދާނެތީ، އަަހަރެން ބޭނުންވީ އަހަރެންގެ އެންމެ ފަހު މެސެޖު ޑރ. ތައުފީޤަށް ލިޔާށެވެ. ޑރ. ތައުފީޤް އެހެން މީހުންނަށް ކިޔަވާދޭއިރު އަަހަރެންގެ މިމެސެޖާއި ބެހޭ ގޮތުން ވެސް ވާހަކަ ދައްކާ، އެހެން މީހުންނަށް އަހަރެންގެ މިވާހަކަތައް ހަނދުމަ ކޮށްދޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު އަހަރެން ކުރަމެވެ.

އަހަންނަކީ ކޮންކަހަލަ މީހެއްކަން ޑރ. ތައުފީޤް އަށް އިނގޭ ދޯއެވެ. އަހަންނަކީ ހަމަ އާދައިގެ މުސްލިމެކެވެ. ގަވައިދުން ނަމާދު ކުރެވޭތޯ އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ކޮންމެ ރަމަޟާން މަހެއްގައި ރޯދަ ހިފޭތޯ ވެސް މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. އަދި ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަންވެސް އެއްފަހަރު ނަމަވެސް އަދާކުރެވޭތޯ އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ.

އަހަަރެންގެ އަނތްބަކާއި ދަރިންވެސް ދުނިޔޭގައި އެބަ ތިއްބެވެ. އަނބިމީހާ ވެސް އުޅުނީ އިސްލާމް ދީނުގެ ހަމަތަކުގެ މަތިންނެއް ނޫނެވެ. އަހަރެން އޭނާއާއި ކައިވެނި ކުރީވެސް ދީނީ ކަންކަމަށް އަޙުލުވެރިތޯ ބަލާފައެއް ނޫނެވެ. އަހަންނަށް އަހަރެންގެ ދަރިންނާއި ވެސް އެހާ އަޅައެއް ނުލެވެއެވެ. އެދަރިން ބޮޑެތިވީ އިސްލާމް ދީނުގެ ކަންކަން އެހާ ބޮޑަށް ނޭނގިއެވެ.

މިއަދު އަހަންނަށް މިވަނީ ޕެންކްރިއެޓިކް ކެންސަރު ޖެހިފައެވެ. މިއަދު މިތާ އޮވެ، އަހަރެންގެ އެންމެ ފަހު ވަގުތު ނިމޭނެއިރަކަށް އިންތިޒާރު ކުރެވެމުންދާއިރު، ޑޮކްޓަރުން ވަނީ މިހަފްތާއަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު އަހަރެން ދުނިޔޭގައި ދިރި ހުންނާނެހެން ހީނުވާ ކަމުގެ ޚަބަރު ދީފައެވެ.

މަލަކުލް-މައުތު އަންނާނެ ވަގުތަކަށް ބެލެމުންދާއިރު، އަހަރެންގެ ސިކުނޑިއަށް އަންނަނީ އެންމެ ކަމެކެވެ. އެއީ ދެރަވުމެވެ.

އަހަރެންގެ ހިތް މިވަނީ ވަރަށް ގިނަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ދެރަވެފައެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރަން ބޭނުންވިއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވުމުން މިހާރު އަހަރެން ދެރަވެއެވެ.

އަހަރެން ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތު ދަސްކުރަން ބޭނުންވިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމެއް އަހަންނަކަށް ނުވިއެވެ. ޙައްޖަށް ދާން ވެސް ބޭނުންވިއެވެ. އެކަމަކު ނުދެވުނެވެ. އަހަރެން އަހަރެންގެ މައިމީހާގެ ގައިގާ ލޯބިން ބައްދާލަން ބޭނުންވިއެވެ. އެކަމަކު އެކަމެއް ވެސް ނުވިއެވެ. އަަހަރެންގެ ދަރިންނަށް އިސްލާމް ދީނުގެ ހަމަތަކާއި ކީރިތި ޤުރްެއާން ދަސްކޮށްދޭން އަހަރެން ބޭނުންވިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމެއް ވެސް ނުވިއެވެ. ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހުގެ ސަވާބާއި ދަރުމަ އަދި އެއް ފަހަރު ލިބުމަށް އަހަރެންގެ ހިތް އެދެއެވެ. ނަމަވެސް ދެނެއް އަހަންނަކަށް އެފުރުސަތެއް ވެސް ނުލިބޭނެއެވެ.

މިވަގުތު އަހަރެން ހުރީ ޙަރަމްފުޅުގައި ނަމައޭ އަހަރެންގެ ހިތައް އަރައެވެ. ނަމަވެސް އަހަންނަކަށް އެފުރުސަތެއް ވެސް ލިބޭކަށް ނެތެވެ. މިހެން އޮންނައިރު، ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އާޔަތްތައް ކިޔަން އިނގޭނަމައޭ އަހަރެން ހިތައް އަރައެވެ. ނަމަވެސް އަހަންނަށް ހަމައެކަނި އިނގެނީ ފާތިޙާ ސޫރަތާއި އެހެން އިތުރު ކުރު ސޫރަތްތަކުގެ ތެރެއިން ދެތިން ސޫރަތެކެވެ.

މިހުރިހާ ކަމަކާއި އަހަރެން މިހާރު ދެރަވަމެވެ. މީގެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވުނީތީއެވެ. އަދި މީގެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވުނީ އަހަންނަށް ވަގުތު އޮތް އިރު މީގެން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރަން އަހަރެން ނުއުޅުމުންކަން ވެސް އަހަންނަށް އެނގޭތީ އަހަރެން ދެރަވަމެވެ.

މިދުނިޔޭގައި އަހަރެން ދިރިއުޅުނުކަން ހަނދާން ހުންނާނީ ހަމައެކަނި ޑރ. ތައުފީޤެވެ. އަދި އަހަރެންގެ މުދަލާއި ފައިސާ ބެހުމުގެ ކުރިން، އަހަރެންގެ އާއިލާ ވެސް އަހަރެން މަތިން ހަނދުމަ ކުރާނެއެވެ.

ރަޙުމަތްތެރިން އަހަރެން ދޫކޮށްލައިފިއެވެ. އަހަރެންގެ އާއިލާ އަހަރެން މަތިން ހަނދުމައެއް ނުކުރާނެއެވެ. އަހަންނަށް މިބިންމަތީގައި ހެޔޮކަމަކަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އަހަންނަށް ކުރެވިފައި ހުރި ކަމެއްގެ ޖަޒާ އަހަންނަށް ކަށްވަޅުގައި ދެއްވާނެތެވެ.

އަހަންނަކީ ޑރ. ތައުފީޤްގެ މުސްލިމު އަޚް މުޙައްމަދު އެވެ.“

* މިއީ އިސްލާމިކް ޑިވެލޮޕްމެންޓް އޯގަނައިޒޭޝަނެއް ކަމަށްވާ ”މަރސީ މިޝަން“ ގެ ފައުންޑަރ ޑރ. ތައުފީޤް ޗައުދަރީ އަށް މުސްލިމު އަޚަކު ފޮނުވާފައިވާ މެސެޖެކެވެ.

| މަސްދަރު : ނިދާއު ޑޮޓް އެމްވީ

“ހިޖުރައަކީ ތިބާގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑި ނުގަންނަވާ ކަންތަކާ ދުރުވުމެވެ”

ހިޖުރައިގެ މާނައަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ވަޒަން ދޫކޮށް އެހެން ރަށަކަށް ދިއުމަށްވުރެ މާ ފުޅާ މާނައެއް އޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި އެގޮތުން ހިޖުރައިގެ އެންމެ މަތިވެރި މާނައަކީ ނުބައި ކަންތައް ދޫކޮށް ހެޔޮކަމުގެ މަގަށް ރުޖޫއަވުން ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

“ހިޖުރައިގެ ދަރުސްތަކުގެ ތެރެއިން” މި މައުޟޫއަށް މިއަދު ދިން ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، މާދަމާއަކީ ހިޖުރީ އާ އަހަރެއް ފެށޭ ދުވަހަށްވާއިރު ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم މައްކާއިން މަދީނާއަށް ކުރެއްވި ހިޖުރައާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލުމަކީ މިއަދު ކުރަން ވެއްޖެ ކަމެއް ކަމަށެވެ.

އެގޮތުން އަބްދުﷲ ބުނު އަމްރުގެ އަރިހުން ރިވާ ވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން މީހަކު ސުވާލެއް ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! އެންމެ މާތްކަން ބޮޑު ހިޖުރައަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ރަސޫލާ ހަދީޡް ކުރެއްވިއެވެ.

“އެއީ ތިބާގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑި ނުގަންނަވާ ކަންތަކާ ދުރުވުމެވެ”

ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم މައްކާއިން މަދީނާއަށް ކުރެއްވި ހިޖުރައިގައި ތަފާތު އެތަކެއް އިބްރަތްތަކަކާއި ދަރުސްތަކެއްވާ ކަމަށެވެ.

އެގޮތުން ހިޖުރައިން ލިބޭ އަގުހުރި އެއް ފިލާވަޅަކީ ދީނަށްޓަކައި ޤުރުބާން ވުމުގެ މަތިވެރި ފިލާވަޅު ކަމަށާއި ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެ ވަޑައިގެން ބޮޑުފުޅުވި ރަށާއި ގާތްތިމާގެ ބޭފުޅުންނާއި އައިލާގެ ބޭފުޅުން ދޫކުރައްވައި މައްކާ އިން ނުކުމެވަޑައިގެން މަދީނާއަށް ހިޖުރަ ކުރެއްވުމުގެ ދަތުރުފުޅު ފެއްޓެވީ ވެސް އިސްލާމްދީނުގެ ދިފާއުގައި ޤުރުބާން ކުރައްވާފައިވާކަން ހުތުބާގައި ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ހިޖުރައިން ލިބޭ އަނެއް ފިލާވަޅަކީ ކަމެއް ކާމިޔާބު ވުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ބަޔަކީ ކަމެއް ފެށުމުގެ ކުރިން އެކަމެއް ފުރިހަމައަށް ރޭވުމާއި ކަންކަން ކުރާނެ ފަރާތްތައް ކަނޑައަޅައި ފުރިހަމައަށް ހަމަޖައްސާފައި އޮތުން ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އެގޮތުން ހިޖުރައިގެ ހާދިސާގައި ބަހާލެވިފައިވާ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އަބޫބަކުރުފާނު ހަތަރު މަސް ކުރިން ދަތުރުގެ ސަވާރީ ފުރިހަމަ ސިއްރިއްޔާތުގައި ތައްޔާރު ކުރައްވަން ފެއްޓެވުމާއި ހިޖުރައަށް ނުކުމެވަޑައިގެންނެވި ރޭގައި އަލީގެފާނު ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ދާންމަތިކޮޅުގައި އަވަރާފުޅު ލެއްޕެވުން ހުތުބާގައި ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

އޭގެ އިތުރުން މައްކައިން ނުކުމެ ވަޑައިގެން ޡައުރު ފަރުބަދައިގެ ހޮހަޅައިގައި އެބޭކަލުން ތިއްބެވިއިރު ފަރިއްކޮޅު އެރުއްވުމުގެ ކަންތައް އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން އަސްމާ ރަޟިޔަ ﷲ އަންހާ ކުރެއްވިއިރު އޭރުމައްކާގައި ކަން ހިނގަމުންދިޔަ ގޮތުގެ ހަބަރުތައް ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާއި އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ގެންގޮސްދެއްވީ އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އަބްދުﷲ ކަމީ ހިޖުރައިގެ ކަންކަން ފުރިހަމައަށް ރޭވިފައިވާ ކަމުގެ ފިލާވަޅެއްކަން ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

ހުތުބާގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ހިޖުރައިން ލިބޭ ފިލާވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ދަތި އުދަނގޫ ވަގުތުގައި ވެސް އީމާންކަމުގެ އަހުލުވެރިން ސާބިތު ކަމާއެކު ތިބޭނެކަމުގެ ފިލާވަޅު ވެސް ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.

އެގޮތުން ޡައުރު ފަރުބަދައިގެ ހޮހަޅައިގައި ތިއްބެވިއިރު މައްކާގެ މުޝްރިކުންގެ މީހަކަށް އެބޭކަލުން ތިއްބެވި ތަން ފެންނާނެ ކަމަށް އަބޫބަކުރުގެފާނު ރަސޫލާގެ އަރިހުގައި ދެންނެވުމުން އެބޭކަލުންނާއެކު ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ﷲ ތިމަން ބޭކަލުންނާއެކު ވޮޑިގެންވާކަމަށް ހަދީޡް ކުރެއްވި ކަމަށާއި އެ ސާބިތުކަމުގައި ރަސޫލާ ދެމިހުންނެވުމުގެ ސަބަބުން މައްކާގެ މީހުން ބޮޑު އިނާމު ހުށައަޅައިގެން، ފިޔަވަޅުގެ އަސަރު ބަލައިގެން އެކަލޭގެފާނު ހޯދުމަށް ކުރި މަސައްކަތް މާތް ﷲ ނާކާމިޔާބު ކުރައްވައި އެކަލޭގެފާނަށް ނަސްރު ދެއްވިކަން ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އަދި ވިދާޅުވީ، ކީރިތި ރަސޫލާގެ ހިޖުރައިން ގިނަގުނަ އިބްރަތްތަކެއް ލިބޭއިރު ކަންކަމުގައި ﷲއަށް ވަކީލު ކުރަންޖެހޭ ކަމީ ހިޖުރައިގެ ހަދީޡާއިން ލިބޭ ފިލާވަޅެއް ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް ﷲ އަށް ވަކީލުކުރުމަކީ، އެއްވެސް ހާލެއްގައި، ވަކީލުކޮށްފީމޭ ބުނެ ދެއަތް އުރާލައިގެން ތިބުމެއް ނޫން ކަމަށާއި ވަކީލުކުރުމަކީ ކަންކަން ކުރުމަށް ހުރި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ހިފުމާއި، ﷲގެ ހަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބޭނޭ ކަމަށް ޔަގީންކޮށްގެން ތިބުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ޣާފިލުކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަމުންް ސަލާމަތްވެ ތިބެމާ

إِنَّ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ*أُولَئِكَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ – يونس 7-8

ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއިލާހާ ބައްދަލުވާން ނޭދޭ، އަދި ދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުމަށް ރުހި، އަދި އެކަމަށް ހިތްހަމަޖައްސައިގެންތިބެ ތިމަންއިލާހުގެ އާޔަތްތަކާމެދު ޣާފިލުވި މީހުން (ދަންނާށެވެ!) އެއުރެން ތިބެނިވި ތަނަކީ، ނަރަކައެވެ. (އެއީ) އެއުރެން ކޮށްއުޅުނު ޢަމަލުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

އާއެކެވެ. ބައެއް މީހުން ދުނިޔޭގައި އުޅެނީ މިފަދަ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެބައިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމާމެދު ހިތްހަމަޖެހިގެންނެވެ. އާޚިރަތާމެދު ޣާފިލުވެގެންނެވެ. މަރަށްފަހު އެބައިމީހުންނާ ކުރިމަތިވާނޭ ކަންތައްތަކާއި އެބައިމީހުން ދެމިތިބެނިވި ތަނުގެ މަތިން އެއްގޮތަކަށްވެސް ފިކުރެއް ނުކުރެއެވެ.

ޣާފިލުވެފައި ތިބުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއެވެ!

ޣާފިލުކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަމުން އަޅަމެއް ސަލާމަތްކުރައްވާށި! ޔާ ﷲ!

ﷲ ތިބާގެ ޢަމަލުތައް ބައްލަވާވޮޑިގަންނަކަމާމެދު ޣާފިލުނުވާށެވެ.

ﷲ ކުރައްވާފައިވާ ވަޢުދުތަކާ އެއިލާހު އަޅަމެންނަށް ވަޢުދުކުރައްވާފައިވާ ޘަވާބާމެދު ޣާފިލުނުވާށެވެ.

ﷲ ކުރައްވާފައިވާ ވަޢީދުތަކާ އެއިލާހު އަޅަމެންނަށް ވަޢީދު ކުރައްވާފައިވާ ޢަޛާބާމެދު ޣާފިލުނުވާށެވެ.

ޣާފިލުކަމުގެ ޢަލާމާތްތައް

1- އަޅުކަން އަދާކުރުމުގައި ކަންނެތް ވުން

2- ޙަރާމްކަންތައްތައް އެއީ ކުޑަކުޑަ ކަންތައްތަކެއް ކަމުގައި ބެލުން

3- ފާފަކުރުން، ފާފައަށް ލޯބިކުރުން އަދި ފާފައިގެ ވާހަކަ ދެއްކުން (ފާޅުކުރުން)

4- ފައިދާނުވާ ކަންކަމުގައި ވަގުތު ބޭކާރު ކުރުން

ޣާފިލުވުމުގެ ސަބަބުތައް

1- ދުނިޔެދެކެ ލޯބިވުން

2- ﷲ އާމެދު ޖާހިލުވުން

3- ފާފަކުރުން

4- ނުބައި އެކުވެރިން

5- ޢަމަލު ކުރުމާ ނުލާ މާބޮޑަށް އުއްމީދުކުރުން

6- ބޭކާރު ވާހަކަދެއްކުން

7- މަރާއި އާޚިރަތުގެ މަތިން ހަނދުމަނެތުން

ޣަފުލަތުގެ ފަރުވާ

1- ﷲ އާބެހޭ ޢިލްމު ހޯދުން

2- ﷲ ގެ ޛިކްރުން އެއްކިބާނުވުން

3- ޛިކްރުގެ މަޖްލީސްތައް

4- ޤުރުއާން ކިޔެވުން

5- ﷲ އަށް ދުޢާ ދެންނެވުން

6- ޖަމާޢަތުގައި ފަރުޟު ފަސްނަމާދު ކުރުމަށް ރައްކާތެރިވުން

7- ދަމު ނަމާދުކުރުމަށް ފަރުވާ ބެހެއްޓުން

8- ގިނަ ގިނައިން މަރު ހަނދާންކުރުން

اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ مُّعْرِضُونَ الأنبياء : 1

މީސްތަކުންނަށް އެބައިމީހުންގެ ހިސާބު ބެއްލެވުމުގެ ވަގުތު ގާތްވެއްޖެއެވެ. އެބައިމީހުން ޣާފިލުވެ އެކަމުން އެއްކިބާވެގެންވާ ޙާލުގައެވެ.

ސިހުރުވެރިންނަކީ ޝައިތޯޯނުން، އެމީހުންގެ ބަސް ތެދުކުރާ މީހަކު ސުުވަރުގެ ނުވަންނާނެ!

ސިހުރުވެރިޔާ އަކީ އިންސީންގެ ޝައިތާނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޝައިތާނެއް ކަމަށާއި އެމީހުންގެ ބަސް ތެދުކުރާ މީހުން ސުވަރުގެ ނުވަންނާނެ ކަމަށް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ހަދީޡް ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

“ސިހްރު ހާހޫރައިގެ ނުބައިކަން” މި މައުޟޫއަށް މިއަދު ދިން ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، ސިހުރަކީ މީސްތަކުންގެ ގައިގައި ވަކި ހިއްޕާލާފައިވާ ބިރުވެރި ބަލިމަޑު ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި ސިހުރުވެރިޔާ އަކީ އިންސީންގެ ޝައިތާނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޝައިތާނެއް ކަމަށާއި އެމީހުންގެ މަގްސަދަކީ މީސްތަކުން ގިލަންވެރި ކުރުވައި ގޯނާކުރުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ހަދީޡް ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ.

“ތިން މީހަކު ސުވަރުގެ ނުވަންނާނެތެވެ. އެއީ ރާބުއިމަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހާ އާއި ރަހިމުގެ ގުޅުން ކަނޑާ މީހާ އާއި ސިހްރުވެރިންގެ ބަސް ތެދުކުރާ މީހާއެވެ،”

އިތުރު ހަދީޡް ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވަނީ:

“ކާހިނެއްގެ ގާތަށް ނުވަތަ ފާލުބަލާ މީހެއްގެ ގާތަށް ގޮސް އެމީހާ ބުނާ އެއްޗެއް ތެދުކޮށްފި މީހާ ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން މުހައްމަދުގެދާނުގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވި އެއްޗެއްސަށް ކާފިރުވެއްޖެއެވެ،”

ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، ސިހުރު ހެދުމަކީ ހަރާމް ކަމެއް ކަމަށާއި އެއީ ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް ކަމަށް ހުރިހާ އިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ސިހުރު އުނގެނުމާއި ސިހުރު ދަސްކުރުމަކީ ވެސް ހަރާމް ކަމެއް ކަމަށާއި އެކަމުގައި ކުފްރުގެ ކަމެއް ހިމެނޭނަމަ އެއީ ކުފްރުގެ އަމަލެއް ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އެގޮތުން އިރުވަރުބެލުމާއި ފާލުބެލުމާއި ރަމަލު ޖެހުމާއި އަތްބެލުން ފަދަ އެންމެހައި ކަންތައްތަކަކީ ވެސް ސިހުރު ހާހޫރަޔާ އެއްފަދަ ބޮޑެތި ފާފަތަކެއް ކަމަށާއި ތިބާއަށް މީހަކު ސިހުރު ހަދާފައި އެބަހުއްޓޭ ބުނެ މީހުންގެ އަތުން ފައިސާ ނަގާ މީހުން އެ ކަނީ އަނބުރު އަލިފާން ކަމަށް ވެސް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، އިސްލާމީ މުޖުތަމައުތަކުގައި ސިހުރު ހަހޫރައިގެ ވަބާ ފުޅާ މިންވަރަކަށް ފެތުރިގެން ދިޔައީ މީސްތަކުންގެ ނަފްސުތަކުގެ މައްޗަށް މާއްދިއްޔަތު ވެރިވެ ހިތްތައް ހަރުވެ ހަސަދަވެރިކަމާއި ރުޅިވެރިކަން އިތުރުވެ އަގީދާ ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.

އަދި ގޭގައި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ޒިކްރުކުރުން މަދުވެ ޝައިތާނާގެ ކުޅިސަމާ ކުޅޭ ވެއްޓަކަށް ގެދޮރު ބަދަލުވުމަކީ ވެސް ސިހުރު ހާހޫރައިގެ ވަބާ ފެތުރިގެންދިޔަ ސަބަބެއް ކަމަށާއި އެކަމުން ސަލާމަތް ވެވޭނީ ﷲގެ ހަޟްރަތަށް ރުޖޫއަވެ ދުއާ ކޮށް ޒިކުރުކުރުން ގިނަ ކޮށްގެން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ ސައްތަ އިން ސައްތަ އިސްލާމީ މި ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ސިހްރު ހާހޫރަ ގިނަވަމުން ދިއުން ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

“ހިތާމައަކީ މާތް ﷲއަށް ވަކީލުކޮށް ސަބަބުތަކުގައި ހިފަހައްޓައިގެން މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ބައްޔެއް ނުވަތަ މުސީބާތެއް ޖެހުމުން އިސްލާމްދީނުގައި ބޭސްފަރުވާ ކުރަން އަންގަވާފައި އޮތް މަގު ދޫކޮށްލައި ސިހުރުވެރިންގެ ގާތުން މަދަދާއި އެހީތެރިކަން ހޯދާކަމެވެ. ތިމާޔާ ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރަން އޮންނަ ހުއްދަ ގޮތް ދޫކޮށްލައި ސިހުރުވެރިންގެ ގާތަށް ގޮސް އެމީހުންގެ ބަހަށް ބޯލަނބާ ކަމެވެ، ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

ޖިހާދުކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ދުންޔަވީ ފައިދާއެއް ވެއްދުމަކީ އިސްލާމްދީން މަނާކުރާ ކަމެއް

އިސްލާމްދީނުގައި ޖިހާދު ކުރެވެނީ، އިޤްތިޞާދީ ލަނޑުދަނޑިއެއް ޙާޞިލު ކުރަން ހެއްޔެވެ؟ ކާފަރުންގެ އަތުން  ޣަނީމާތަކާއި ކަންޒުތަކާއި ޚަޒާނާތައް ހޯދައިގަތުމަށް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ޢަރަބިން އުޅުނު ހަނަފަސް ޞަޙަރާގެ ބަދަލުގައި، ކޯރުތަކާއި ފެހި ބަގީޗާ ތަކުގެ ފެހި ބިންތައް ހޯދަން ހެއްޔެވެ؟ ހަމައެކަނި ކިރާއި ކަދުރު ކެއުމުގެ ބަދަލުގައި ރަށްރަށުގެ މީރު ކެއުންތައް ކާން ހެއްޔެވެ؟ އިސްލާމްދީން ޖިހާދު ކުރަނީ، އިސްތިޢުމާރީ ދައުލަތްތަކުން، ބިން މުއްސަނދި ޤައުމުތަކުގެ ދަނޑުތަކަށް ވެރިވެ ގަންނަން ނުވަތަ މަޢްދަން ތަކާއި ތެޔޮ އަތްދަށުލާން، މިތަންތަން އިސްތިޢްމާރު ކުރި ބީދައިން ހެއްޔެވެ؟

ޖިހާދުކުރާ ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް ވެސް އަދި ޖިހާދުކުރާ ޖަމާޢަތަށް ވެސް، އެމީހުން ޖިހާދުކުރުމުގެ ނިޔަތުގެ ތެރެއަށް، އޭގެ ލަނޑުދަނޑީގެ ތެރެއަށް، ދުންޔަވީ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ވެއްދުމަކީ، އިސްލާމްދީން މަނާކުރާ ކަމެކެވެ. އެއީ މުދަލާއި ޣަނީމާ ތަކާއި ފައިދާތައް ފަދަ ދުންޔަވީ ފައިދާއެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އަދި ހިތްވަރު ގަދަކަމަށް މަޝްހޫރު ވުމާއި މީހުންގެ ސަނާ ހޯދުން ފަދަ މަޢްނަވީ ފައިދާއެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އެއީ ދީނުގައި މުޅިން މަނާ ކަމެކެވެ.

ޖިހާދުގެ ލަނޑުދަނޑީގެ ތެރެއަށް، ނުވަތަ މުޖާހިދުގެ ނިޔަތުގެ ތެރެއަށް މިއިން ކަމެއް ވަދެއްޖެނަމަ، ޖިހާދު ފާސިދުވީ އެވެ. އޭނާގެ ހުރިހާ ދަރުމައެއް ބޭކާރުވެ، އެއީ ﷲގެ މަގުގައި ކުރެވޭ ޖިހާދެއް ކަމުގައި ދެން ނުބެލެވެ އެވެ.

ކާފަރުންގެ ހަނގުރާމަ މިއާ މުޅިން ތަފާތެވެ. މިގޮތުން މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ:

الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّـهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ

މާނައީ: “إيمان ވި މީހުން اللَّه ގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަކުރެތެވެ. އަދި، كافر ވި މީހުން شيطانއާގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަކުރެ ތެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައި މީހުން شيطان އާގެ ވާގިވެރިންނާ ހަނގުރާމަކުރާ ށެވެ! ” (ނިސާ: 76)

ދެ ލަނޑުދަނޑީގެ ހުރި ތަފާތުގެ ބޮޑުކަމާއެވެ. ދެ މަގުގެ ފަރަގު ތަފާތު ކަމާ އެވެ!

ބުޚާރީއާއި މުސްލިމް، އެ ދެބޭކަލުންގެ ޞަޙީޙުގައި، އަބޫ މޫސާ އަލްއަޝްޢަރީގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވެ އެވެ:

“އަޢްރާބީއަކު، ނަބިއްޔާ -ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- އަރިހަށް އައިސް ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. މީހަކު ޣަނީމާއަށްޓަކައި ވެސް ހަނގުރާމަކުރެއެވެ. އަދި މީހަކު ނަމަކަށްޓަކައި ވެސް ހަނގުރާމަކުރެއެވެ. އަދި މީހަކު އޭނާގެ ދަރަޖައަށްޓަކައި ވެސް ހަނގުރާމަކުރެ އެވެ. ފަހެ މީގެ ތެރެއިން ﷲ ގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަ ކުރަނީ ކާކުތޯއެވެ؟ އެހިނދު ރަސޫލުﷲ -ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:

“ﷲގެ ކަލިމަ މަތިވެރިކުރުމަށްޓަކައި ހަނގުރާމަކުރި މީހަކީ، ﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރި މީހާއެވެ.”

އަދި އަބޫހުރައިރާ އަރިހުން ރިވާވެފައިވެއެވެ: މީހަކު ކީރިތި ރަސޫލާ އަރިހު ދެންނެވި އެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާ އެވެ! ޖިހާދު ކުރަން ބޭނުންވާ މީހަކު ބޭނުންވަނީ، ދުނިޔޭގެ މުދަލެވެ. އެ ހިނދު ރަސޫލާ ޙަދީޘް ކުރެއްވި އެވެ: “އޭނާއަށް އަޖުރެއް ނެތެވެ.”

ދެން މީހުންނަށް އެކަން ބޮޑުވެގެން، އެމީހާ ގާތު ބުންނެވެ. އެނބުރި އެކަލޭގެފާނު އަރިހަށް އަދި ދާށެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ފަހުމްވާ ގޮތަށް ކަލެއަށް ސުވާލު ނުކުރެވުނީ ކަމަށް ވެސް ވެދާނެ އެވެ. ދެން އެމީހާ އައިސް ދެންނެވި އެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާ އެވެ! ޖިހާދު ކުރަން ބޭނުންވާ މީހަކު ބޭނުންވަނީ، ދުނިޔޭގެ މުދަލެވެ. އެހިނދު ރަސޫލާ ޙަދީޘް ކުރެއްވި އެވެ: “އޭނާއަށް އަޖުރެއް ނެތެވެ.”

ދެން މީހުންނަށް އެކަން ބޮޑުވެގެން، އެމީހާ ގާތު ބުންޏެވެ. އެނބުރި އެކަލޭގެފާނު އަރިހަށް އަދި ދާށެވެ. ދެން ތިން ވަނަ ފަހަރު އެ މީހާ އައިސް ދެންނެވި އެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާ އެވެ! ޖިހާދު ކުރަން ބޭނުންވާ މީހަކު ބޭނުންވަނީ، ދުނިޔޭގެ މުދަލެވެ. އެހިނދު ރަސޫލާ ޙަދީޘް ކުރެއްވި އެވެ. “އޭނާއަށް އަޖުރެއް ނެތެވެ.”

ކަން މިހެން އޮތުމުން އިސްލާމީ ޖިހާދުގައި ގިނަ ފަހަރަށް އޮތް ނިޔަތަކީ، ﷲ ގެ ބިމުގައި އެކަލާނގެ އިސްމުފުޅު މަތިވެރި ކުރުމެވެ. ދެން ދުނިޔޭގެ ދަހިވެތިކަމަށްޓަކައި ނިޔަތްގަތް މީހުންނަކީ، މި ބުނި ތެދު ނިޔަތުގެ ކަނޑުގެ ތެރޭގައި އޮތް ތިއްކެ ކެވެ. ވީމާ އެއީ * ނާދިރު ހާލަތެއްގައި ނާދިރު ބަޔަކު ނޫނީ، މުސްލިމުންގެ ޖިހާދަކީ، ﷲ ގެ މަގުގައި ކުރެވުނު ޖިހާދެވެ. ދުންޔަވީ އެއްވެސް މަންފާއެއް ހާސިލު ކުރާކަށް ނޫނެވެ.

ތައުބާވުމާއި ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުން

ﷲ އިންސާނާ އުފައްދެވިއިރު އިންސާނާގެ ކިބައިގައި، ފަސޭހަ އަވަސް އުފާތައް ހޯދައިގަތުމުގެ ލޯތްބާއި، ދިގު ޙަޔާތަކަށް އުއްމީދުކުރުމާއި، ފައިސާ ޖަމާކުރުމާއި، ޖިންސީ ޝަހުވަތާއި، ރުޅިއާއި، ބަދަލުހިފުމާއި އަނިޔާވެރިވުމަށް ލެނބުން ފަދަ ސިފަތައް ލައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ފާޙިޝް ކަންތައް ޒީނަތްކޮށް، ފާފަތަކަށް އިންސާނުން ހިތްޖެއްސުމުގެ ބާރު ޝައިޠާނާއަށް ދެއްވާފައިވެއެވެ. އަދި އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ނުބައިކަންތަކަށް އަމުރުކުރާ، ޙަރާމް ކަންތަކަށް އެދޭ، ޝައިޠާނާގެ އެހީ ލިބޭ، ނަފްސެއް ލައްވާފައިވެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ އިންސާނާ ފާފަކުރުމެވެ. ނުބައިކަންތަކަށް އަރައިގަތުމެވެ. ވީމާ އިންސާނާއަކީ މިފަދަ މަޚްލޫޤަކަށް ވާހިނދު، އޭނާ ފާފަކުރުމުން ލިބޭނެ ޢަޛާބުން ސަލާމަތްވާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ ނުބައިކަންތަކުން ނުކުންނަ ނަތީޖާއިން ރެކޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟

ﷲ ގެ ރަޙްމަތްފުޅުން، ތައުބާވުމުގެ ދޮރު އިންސާނާއަށް ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. އެ ކަލާނގެ އަންގަވާފައިވަނީ، ކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ފާފައެއް ވެސް، އެ މީހާގެ ފަތުން ފޮހެވި، އެއީ ނެތް ފާފައެކޭ އެއްފަދަ ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ. ކިއެއްތަ، އޭނާ ކޮށްފައިވާ ފާފައިގެ ބަދަލުގައި ފަހަރެއްގައި ހެޔޮކަމެއް ޖައްސަވާ ދެއްވާފާނެ ކަމަށެވެ. ވިޔަފާރިވެރިއެއްގެ ފޮތުގައި، ކަލޭ އޭނާއަށް ސަތޭކަ ރުފިޔާއަށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ ކަމަށް ލިޔެވިފައި އޮއްވާ، ދަރަނި މާފުކޮށް ފޮތުން އެ ފޮހެލުމުގެ އިތުރަށް، ކަލެއަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ ނޯޓުކުރާ ފޮތަށް، ނަން ބަދަލު ކުރާ ފަދައިންނެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ: 

إِلاَّ مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلاً صَالِحاً فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً

މާނަ: ”މި ޢަޛާބު ލިބޭނީ ތައުބާވެ، އީމާންވެ، ހެޔޮ ޢަމަލު ކުޅަ މީހަކު މެނުވީއެވެ. ފަހެ، ތައުބާވެ، އީމާންވެ، ހެޔޮ ޢަމަލު ކުޅަ މީހުންގެ ކުށްފާފަތައް ހެޔޮކަންތަކަށް، މާތް ﷲ، ބަދަލުކުރައްވާނެތެވެ. މާތް ﷲ އީ، ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.” (އަލްފުރްޤާން: 70)

މަރު ކުރިމަތި ނުވާހާ ހިނދަކު، ތައުބާވުމުގެ ދޮރުވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. ތެދުވެރި ތައުބާވުމަކުން ތައުބާވެއްޖެނަމަ، ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ފުރާނަދާން ކައިރިވެ ނޭވާހޮޅިއަށް އެޅި، ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި އައިސްފައިވާ މަރުގެ ޚަބަރުތައް ހަމަ ލޮލުން ފެނުމުން، ތައުބާ ވިޔަސް ވާނެ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެހެނީ ތައުބާއަކީ، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ﷲ ގެ މަގަށް އެނބުރި ދިއުމެވެ. މި މީހާ އެނބުރި ދިޔައީ ރުހުމެއް ނެތި މަޖުބޫރުވެގެންނެވެ. ވީމާ، އިޚްތިޔާރު ގެއްލުމަށް ފަހު ވާ އިޤުރާރެއްގެ މަންފާއެއް ނުކުރާނެއެވެ.

إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُوْلَئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً (17)

وَلَيْسَتْ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمْ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ وَلا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ …(18)

މާނަ: ”ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތައުބާ ޤަބޫލު ކުރައްވާނީ، ޖާހިލުކަމުން ފާފަކުރުމަށް ފަހު (އެއީ ޙަރާމް ކަމެއްކަން އެނގިހުރެ ވެސް، ގަސްތުގައި ވިޔަސް އަދި އޮޅިގެން ވިޔަސް ފާފަ ކުރުމަކީ ޖާހިލުކަމުން ކުރާ ކަމެކެވެ. ވީމާ މި އާޔަތުގައި ‘ޖަހާލަތު’ ގެ މުރާދަކީ، ޙަރާމް ކަމެއް ކަން ނޭނގުމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ އޮޅިގެން ކުރުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.) މަރު އައިސް ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން ތައުބާވާ މީހުންނަށެވެ. ފަހެ މިފަދަ މީހުންގެ މައްޗަށް ﷲ ތައުބާ ލައްވައި، އެ މީހުންގެ ތައުބާ މާތް ﷲ ޤަބޫލުކުރައްވައެވެ. މާތް ﷲ އީ، ދެނެވޮޑިގެންވާ ޙިކްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. (17)

ނުބައިކަންތައް ކުރުން މަތީ ދެމިތިއްބާ، އެއިން މީހެއްގެ ގާތަށް މަރު އަތުވާ ހިނދު، ތިމަން މިހާރު ތައުބާވެއްޖައީމޭ ބުނާ މީހުންނާއި، ކާފިރުކަން މަތީ މަރުވާ މީހުންނަކަށް، ތައުބާ ޤަބޫލުކުރެއްވުމެއް ނެތެވެ…” (އައްނިސާ: 17-18)

ތައުބާވުމުގެ ފުރަތަމަ ޝަރުޠަކީ: ފާފަކުރުން ހުއްޓާލާ، އެ ކަން ދެން ނުކުރަން ޢަޒުމު ކަނޑައެޅުމެވެ. މަގެއް މަތިން ހިނގާފައި ދަނިކޮށް، މީހަކު ކުޑަދޮރު ހުޅުވާލާފައި، ހަޑި ފެން ބާލިދީއެއް ކަލޭ ގަޔަށް އޮއްސާލުމުން އޭނާއާ ދިމާލަށް އެއްޗެހި ގޮވައިގަތީމާ، ފެން އޮއްސުން މަތީ ދެމިހުރެ މާފަށް އެދިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މާދަން ވެސް ފެން އަޅާނަމޭ ބުނެފައި މާފަށް އެދިއްޖެނަމަ، ކަލޭ އޭނާގެ މާފު ޤަބޫލުކުރާނަންހެއްޔެވެ؟!

ތައުބާއަކީ އޭގައި ރޫޙަކާއި ހަށިގަނޑެއް ވާ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ރޫޙަކީ ކުރެވުނު ފާފައިގެ ހުތުރުކަމާއި ގޯސްކަން ހަނދާންކުރުމެވެ. ހަށިގަނޑަކީ އެ ކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. މިސާލަކަށް މީހަކު މަގެއް މަތިން ހިނގާފައި ދަނިކޮށް، އެ ދެވެނީ ރަނގަޅު ދިމާއަށް ނޫންކަން ބުނެދޭ ނިޝާންބޯޑެއް ފެނިއްޖެނަމަ، އަމިއްލަށް ކުށް އިޙްސާސްވާނެއެވެ. ރަނގަޅު މަގަށް އެޅުމުގެ އަސްލަކީ މި އިޙްސާސެވެ. ކުށް އިޙްސާސްވެ ކުރެވޭ ކުށް ނޭނގޭނަމަ، ރަނގަޅު މަގަކުން ނުދެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް މި މީހާ އަށް މި ނިޝާންބޯޑު ފެނުނީމާ ވެސް، އޭގައި އޮތް ގޮތަށް ޢަމަލު ނުކޮށް، ނުބައި މަގުން ހިނގުމުގައި ދެމިހުރެއްޖެނަމަ، އޭނާއަށް އެނގުނު އެއްޗަކުން ކުރި މަންފާއެއް ނެތެވެ. ކިއެއްތަ، ނޭނގޭ މީހަކަށް ވުރެ އޭނާގެ ކުށް މާ ބޮޑެވެ. އެހެނީ ނޭނގި ނުބައި މަގަކުން ދެވޭ މީހަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ އުޒުރެއް އެބަ އޮތެވެ. ނަމަވެސް މަގު އެނގި، ގަސްތުގައި ނުބައި މަގުން ހިނގައިފި މީހަކަށް އެއްވެސް އުޒުރެއް ނެތެވެ.

ތައުބާވުމުގެ ދެވަނަ ޝަރުޠަކީ: ކުރެވުނު ނުބައި ކަމުގެ ބަދަލުގައި ހެޔޮކަން ކުރުމެވެ. ފަސާދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އިޞްލާހު ކުރުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، ތައުބާވެއްޖެނަމަ ޢަމަލު ބަދަލުކޮށް، ސުލޫކު ސީދާކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.

كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

 މާނަ: ”ތިޔަބައި މީހުން ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ، އެ ކަލާނގެ ދީލަތިފުޅުކަމުން، ރަޙްމަތަކީ، އެކަލާނގެ ޛާތުފުޅުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމުގައި ލައްވައިފިއެވެ. މި ގޮތުން، ޖާހިލުކަމުން ފާފަކުރުމަށް ފަހު (އެއީ ޙަރާމް ކަމެއްކަން އެނގިހުރެ ވެސް، ގަސްތުގައި ވިޔަސް އަދި އޮޅިގެން ވިޔަސް ފާފަ ކުރުމަކީ ޖާހިލުކަމުން ކުރާ ކަމެކެވެ. ވީމާ މި އާޔަތުގައި ‘ޖަހާލަތު’ ގެ މުރާދަކީ، ޙަރާމް ކަމެއް ކަން ނޭނގުމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ އޮޅިގެން ކުރުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.) ތައުބާވެ ހެޔޮ ޢަމަލުކުރުން މަތީ ދެމިހުރެއްޖެނަމަ، ﷲ އޭނާގެ ފާފަ ފުއްސަވާ ދެއްވާނެއެވެ. ފަހެ އެކަލާނގެ އީ، އެކަލާނގެއަށް ތައުބާވާ އަޅުތަކުންގެ ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.”(އަލްއަންޢާމް54)

ހައްޖު ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމީ އިސްވެދިޔަ އަދިި އަންނަން އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވާނެ ކަމެެއްް

މާދަމާ އަކީ މިއަހަރުގެ ހައްޖު ދުވަސް ނުވަތަ އަރަފާތު ދުވަސް ކަމަށާއި އެދުވަހު ރޯދަ ހިފުމީ އިސްވެދިޔަ އަހަރާއި ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ވެސް ފުއްސަވާނެ ކަމެއް ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

“އަރަފާތު ދުވަހުގެ މާތްކަން” މި މައުޟޫއަށް މިއަދު ދެއްވި ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވީ، މާތް ދުވަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ މާތް ދުވަހަކީ ހައްޖު ދުވަސް ނުވަތަ އަރަފާތު ދުވަސް ކަމަށެވެ.

އެ ދުވަހު އަރަފާތުގެ ބިމަށް ޖަމާވެފައިތިބޭ ހައްޖުވެރިންގެ ފާފަތައް މާތް ﷲ ފުއްސަވައި ދެއްވާ ކަމަށާއި އެއީ ފާފަ ފުއްސެވުމާއި އަފޫ ކުރައްވައި ނަރަކައިން ދިންނަވައި މުއްތިކުރެއްވުމުގެ ދުވަހެއް ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް މާތް ﷲ ގެ އޯގާވަންތަކަމާއި ތަނަވަސް ރަހުމަތުން ހައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމުގެ ނަސީބު ނުލިބޭ މީހުން ވެސް މި ދުވަހުގެ ސަވާބުން މަހުރޫމު ނުވާނެ ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އެގޮތުން ހައްޖަށް ދިއުމުގެ ނަސީބު ނުލިބޭ މީހުން އަރަފާތު ދުވަހު ރޯދަ ހިފުން މޮޅު އިތުރު ކަމަށާއި އެދުވަހު މާތް ﷲ ހަނދުމަކޮށް، ދުއާ ކުރުމުގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އަދި އަރަފާތު ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަކީ ފާއިތުވެ ދިޔަ އަހަރާއި އަންނަން އޮތް އަހަރުގެ ކުދި ފާފަތައް ފުހެވޭ ކަމެއްކަމުގައި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ސާބިތުވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

“އަރަފާތު ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމީ، އިސްވެދިޔަ އަހަރާއި އަންނަން އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވާނޭ ކަމެކެވެ. އަދި އާޝޫރާ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަކީ، އިސްވެ ގޮސްފައިވާ އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވާނޭ ކަމެކެވެ،” ރަސޫލާ ހަދީޡް ކުރެއްވި ބަސްފުޅެއްގެ މާނަގައިވެއެވެ.

ހުތުބާގައި އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، އަރަފާތު ދުވަހަކީ ދުއާ އިޖާބަ ކުރެއްވުމުގެ ދުވަސް ކަމުން އެދުވަހު ދުއާ ކުރުން ގިނަ ކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ.

އަދި މާތް ﷲ ހަނދުމަކޮށް އެކަލާނގެ ހަޟްރަތުގައި ދުއާ ދެންނެވުމަކީ މަތިވެރި އަޅުކަމެއް ކަމަށާއި އިންސާނާ ގާފިލުކަމުން ދުރުކޮށް ހާލިގުވަންތަ ﷲއާ ގުޅުވައިދޭ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ވަސީލަތަކީ ދުއާކޮށް އެކަލާނގެ މަތީން ހަނދުމަކުރުން ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އިސްލާމްދީނަކީ  ދަޢްވަތު ދިނުމާއި މީސްތަކުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ދީން

އިސްލާމްދީނަކީ  ދަޢްވަތު ދިނުމާއި މީސްތަކުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ދީނެކެވެ. މިކަން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވާ މައްކީ އަދި މަދަނީ ސޫރަތްތަކާމެދު ވިސްނައިފި ކޮންމެ މީހަކަށް ހާމަވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ ފަހަރެއްގައިވެސް މަޖްބޫރުކުރުމާއި ގަދަކަމުން ދީނަށް ވައްދާ ދީނެއް ނޫނެވެ.

ރަސޫލު ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- މުޚާޠަބްކުރައްވާ އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވަނީ: قُلْ هَـٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّـهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي “ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! މިއީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މަގެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނާއި، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް تبع ވި މީހުން، اللَّه ގެ ފަރާތަށް ގޮވައިލައްވަނީ، އަލިވެގެންވާ دليل އާއެކުގައެވެ. ” (ޔޫސުފް: 108)

ސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ، އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުރައްސަވައިދެއްވި، މަގަކީ މިއީއެވެ. އަލިވެގެންވާ ދަލީލާއެކު ދީނަށް ގޮވާލެއްވުމެވެ. މިގޮތަކީ ހަމައެކަނި އެކަލޭގެފާނުގެ ގޮތެއްވެސް ނޫނެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވި މީހުންގެ ގޮތަކީވެސް އެއީއެވެ.

އަދި ނަޙްލު ސޫރަތުގައި އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވަނީ: ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ “حكمة އާއި، ރިވެތި وعظ އާއެކު، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ މަގަށް، ކަލޭގެފާނު ގޮވައިލައްވާށެވެ! އަދި އެންމެ ރިވެތި ގޮތުގައި އެއުރެންނާ جدل ކުރައްވާށެވެ!” (ނަޙްލު:125)

މިއީ ކީރިތި ރަސޫލާއާއި، އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ފަހު މުޅި އުއްމަތާވެސް ކުރައްވާފައިވާ މުޚާޠަބް ބަސްފުޅެކެވެ. މި އާޔަތުގައި މިވަނީ ދީނަށް ދަޢްވަތުދިނުމުގެ މަންހަޖެވެ. އެއީ މީހުންގެ ބުއްދިއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ފަދަ ޙިކުމަތްތެރިކަމާއި، މީހުންގެ ރުހުންލިބޭފަދަ ރިވެތި ގޮތްތަކުން ދޭ ދަޢްވަތެކެވެ. އާދަވެގެން މިގޮތަށް ދަޢްވަތުދޭނީ، ދަޢްވަތާ އެއްބަސްވާ މީހުންނާއެވެ. ދެން ދަޢްވަތާ ޚިލާފުވާ މީހުންނާމެދު އޮތް ގޮތަކީ، ވީ އެންމެ ރިވެތި ގޮތަކަށް ދަޢްވަތުދިނުމެވެ.

މާއިދާ ސޫރަތުގައި، އެއީ މަދަނީ ސޫރަތެއް، މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ: يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ ۖ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّـهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ  “އޭ رسول އާއެވެ! ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرة ން ކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި آية ތައް ކަލޭގެފާނު އިއްވަވާށެވެ! އަދި ކަލޭގެފާނު އެކަން ނުކުރެއްވިނަމަ، ކަލޭގެފާނު އެކަލާނގެ رسالة އިއްވެވިކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދި اللَّه މީސްތަކުންގެ ކިބައިން ކަލޭގެފާނު ރައްކާތެރި ކުރައްވާނެތެވެ. ” (މާއިދާ:67)

އަދިވެސް ވަޙީކުރެއްވީ: وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ ۚ وَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ “ހެޔޮކަމުގެ މަގަށް ގޮވާ، އަދި ހެޔޮކަންތަކަށް أمر ކުރާ، އަދި ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރާ ބަޔަކު ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ވާހުށިކަމެވެ! އެއުރެންނަކީ ހަމަ، ދިންނަވާނޭ މީހުންނެވެ.”

މައްކީ ދައުރުއްސުރެ ފެށިގެންވެސް، ޤުރުއާން ކަށަވަރުކޮށްދެނީ އިސްލާމްދީނަކީ ޢާލަމީ ދަޢްވަތެއްކަމެވެ. އެއީ މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން ޢަރަބިން ފަދަ ވަކި ޖިންސަކަށް، ޢަރަބި ޖަޒީރާފަދަ ވަކި ތަނަކަށް، ނުވަތަ މެދުއިރުމައްޗަށް ނުވަތަ ވަކިކުލައެއްގެ ބަޔަކަށް ނުވަތަ ވަކިބަހަކުން ވާހަކަދައްކާ ބައެއްގެ ގާތަށް ނުވަތަ މުޖްތަމަޢުގެ ވަކި ގިންތިއަކަށް، ފޮނުއްވުނު ދީނެއް ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ، އެއީ ކޮންމެ ކުލައެއްގައި ތިއްބަސް، ކޮންމެ ތަނެއްގައި އުޅުނަސް، ޢަރަބި ބަހުން ވަޙީ ބާވައިލެއްވިޔކަމުގައި ވިޔަސް، ކޮންމެ ބަހަކުން ވާހަކަދެއްކިޔަސް،  ބިމުގެ އަހުލުވެރިންނަށް، އެންމެންނަށް، ދެވުނު ދަޢްވަތެކެވެ. ފޮނުއްވުނު ދީނެކެވެ.